หลายคนกังวลและเขินอายเมื่อต้องตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ (STIs) หรือคัดกรองมะเร็งปากมดลูก เพราะภาพจำที่ต้อง “ขึ้นขาหยั่ง” ในโรงพยาบาล แต่ทราบไหมครับว่าปัจจุบันเทคโนโลยีทางการแพทย์ไปไกลมากแล้ว เราสามารถเก็บตัวอย่างตรวจหาเชื้อได้เองจากที่บ้าน (Self-Sampling) โดยให้ความแม่นยำสูงไม่ต่างจากการให้บุคลากรทางการแพทย์เก็บให้ทำไมต้องตรวจ? ในเมื่อไม่มีอาการ

โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์หลายชนิด เช่น HPV, หนองในเทียม (Chlamydia) หรือเชื้อราบางประเภท มัก “ไม่แสดงอาการ” ในระยะแรก การตรวจหา สารพันธุกรรม (DNA/RNA) ของเชื้อจึงเป็นวิธีเดียวที่จะยืนยันได้ว่าร่างกายเราปลอดภัย เพื่อการรักษาที่รวดเร็วและป้องกันการแพร่เชื้อสู่คู่นอน

เก็บตัวอย่างเอง… ต้องทำอย่างไร?
การตรวจ STIs และ HPV ในปัจจุบันแบ่งรูปแบบการเก็บตัวอย่างง่ายๆ เป็น 2 วิธี ตามประเภทของเชื้อและพฤติกรรมเสี่ยง:

1. การเก็บตัวอย่างแบบ Swab (ทางช่องคลอดหรือทวารหนัก)
วิธีนี้คือหัวใจสำคัญของการตรวจ HPV DNA (คัดกรองมะเร็งปากมดลูก) และเชื้อ STIs ส่วนใหญ่ โดยไม้ Swab ถูกออกแบบมาให้ใช้งานง่าย ไม่เจ็บ และไม่ต้องใช้เครื่องมือถ่างขยาย (Speculum) เหมือนการตรวจภายในแบบเดิม
ทำอย่างไร: ใช้ไม้พันสำลีขนาดเล็ก (Swab) สอดเข้าไปในช่องคลอดหรือทวารหนักเพียงเล็กน้อย แล้วหมุนเพื่อเก็บเซลล์หรือสารคัดหลั่ง
ความแม่นยำ: การเก็บจากตำแหน่งที่เชื้ออาศัยอยู่โดยตรง ช่วยเพิ่มโอกาสตรวจพบเชื้อได้อย่างมาก

2. การตรวจจากปัสสาวะ (Urine Test)
ใช้สำหรับตรวจเชื้อบางชนิดที่อาศัยอยู่ในท่อปัสสาวะ เช่น หนองในแท้และหนองในเทียม
เทคนิคการเก็บ: * ควรเป็น ปัสสาวะช่วงต้นสาย (First-void urine) คือปัสสาวะแรกที่ออกมา ปริมาณประมาณ 8-10 ml
ข้อควรระวัง: ควรงดปัสสาวะก่อนเก็บอย่างน้อย 1 ชั่วโมง และ ไม่ควร ทำความสะอาดอวัยวะเพศก่อนเก็บ เพื่อให้เชื้อที่สะสมอยู่ไม่ถูกชะล้างไปก่อน และกรณีการตรวจ HPV ความแม่นยำของการตรวจคัดกรองยังขึ้นกับวิธีการตรวจและช่วงเวลาของการเก็บปัสสาวะด้วย

HPV DNA vs Pap Smear ต่างกันตรงไหน?
สำหรับการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก มี 2 วิธีหลักที่ควรรู้:
1. HPV DNA Test: ตรวจหา “ตัวการ” คือเชื้อไวรัส HPV สายพันธุ์เสี่ยงสูง (ทำเองได้ด้วยการ Swab)
2. Pap Smear / Cytology: ตรวจดู “ความผิดปกติของเซลล์” ว่าเริ่มกลายเป็นมะเร็งหรือยัง (วิธีนี้ต้องให้คุณหมอเก็บตัวอย่างให้)
คำแนะนำ: การตรวจทั้งสองอย่างควบคู่กัน (Co-testing) จะช่วยให้การป้องกันสมบูรณ์แบบที่สุด แต่หากคุณยังไม่พร้อมขึ้นขาหยั่ง การเริ่มตรวจ HPV DNA ด้วยตัวเองก่อน คือก้าวแรกที่สำคัญมากในการลดความเสี่ยงมะเร็งปากมดลูก

ข้อดีของการตรวจเองที่บ้าน
 • ความเป็นส่วนตัว: ลดความเขินอาย ไม่ต้องตอบคำถามส่วนตัวกับคนแปลกหน้า
• สะดวก: ทำได้ทุกที่ ทุกเวลา ไม่ต้องลางานไปโรงพยาบาล
• แม่นยำ: ใช้เทคโนโลยีตรวจลึกถึงระดับสารพันธุกรรม (Molecular Testing)

สรุป
การดูแลสุขภาพทางเพศไม่ใช่เรื่องน่าอายอีกต่อไป การตรวจ STIs และ HPV ด้วยตัวเองเป็นทางเลือกที่ทันสมัย ปลอดภัย และมีมาตรฐานสากลรองรับ เพื่อให้คุณมั่นใจในสุขภาพของตัวเองและคนที่คุณรักได้ทุกวัน

ข้อมูลการตรวจเพิ่มเติม : https://www.bccgroup-thailand.com/sexually-transmitted-infections/

Reference
• World Health Organization. (2021). WHO guideline for screening and treatment of cervical pre-cancer lesions for cervical cancer prevention. Geneva: World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789240030824
• Arbyn, M., et al. Collaboration on Self-Sampling and HPV Testing. Detecting cervical precancer and reaching underscreened women by using HPV testing on self samples: updated meta-analyses. BMJ. 2018 Dec 5;363:k4823. doi: 10.1136/bmj.k4823. PMID: 30518635; PMCID: PMC6278587.
• แนวทางเวชปฏิบัติของราชวิทยาลัยสูตินรีแพทย์แห่งประเทศไทย เรื่อง การตรวจคัดกรองมะเร็งทางนรีเวชhttps://www.rtcog.or.th/files/1755740456_721f4208ebed34da63d8.pdf
• Hwang, SH., Shin, H.Y., Lee, D.O. et al. A prospective pilot evaluation of vaginal and urine self-sampling for the Roche cobas 4800 HPV test for cervical cancer screening. Sci Rep 8, 9015 (2018). https://doi.org/10.1038/s41598-018-27390-5
• Taylor, D., Lunny, C., Wong, T. et al. Self-collected versus clinician-collected sampling for sexually transmitted infections: a systematic review and meta-analysis protocol. Syst Rev 2, 93 (2013). https://doi.org/10.1186/2046-4053-2-93